Durf te observeren

Lean werken is ontstaan bij Toyota, de werkprocessen verbeteren om verspilling tegen te gaan en om efficiënter het werk in te richten. Alles met als doel er beter van te worden. Continue verbeteren zonder verspilling.

Lean zie je in het bedrijfsleven vooral bij logistieke processen. De lean methode zie je echter ook bij andere instanties ontstaan zoals het onderwijs.

Om efficiënter te worden moet je eerst weten hoe het werk nu uitgevoerd wordt. Om dat inzichtelijk te maken zit er maar één ding op je moet nieuwsgierig zijn en op onderzoek uitgaan. Nieuwsgierig naar de huidige manier van werken en bij het onderwijs nieuwsgierig zijn hoe lessen verlopen en hoe de studenten reageren op de docent voor de klas. Ik weet natuurlijk ook wel dat een proces in een fabriek anders is dan een les met 22 of meer studenten. Het geeft echter wel inzicht in hoe een collega zijn les aanpakt wat de reactie van de student is en wat je van hem of haar zelf meeneemt naar je eigen les.

De meest eenvoudige manier om dat van elkaar te zien is om doodgewoon eens bij elkaar te gaan observeren. Observeren hoe er nu gewerkt wordt. Deze nieuwsgierigheid zegt nog niets of iets goed of fout is, het zegt alleen maar iets over de huidige werkwijze in de les.

Observeren op de werkvloer maakt het werk zichtbaar. Hoe verloopt het werk en wat gebeurt er allemaal, welke reactie roept een actie van de docent op of roept juist geen reactie op.

Het werk observeren is in eerste instantie niet comfortabel er wordt naar mij gekeken! Wellicht roept dat een gevoel op van ik doe het niet goed. In situaties waar je vooral 'alleen' werkt zal dit nog oncomfortabeler zijn. Wanneer je werkt in een meer open sfeer zal dat gewoner zijn en minder bedreigend.

Het doel van het observeren is niets anders dan kijken hoe de ander zijn werk verricht. Hoe doe je je werk nu? Iedereen doet het anders, maar door deze verscheidenheid kun je uiteindelijk wel van elkaar leren, als je je daar voor open stelt.

Vervolgens kun je met elkaar in gesprek gaan over de meest effectieve en efficiënte of zelfs de meest geschikte aanpak van je les.

Het bijzondere in dit geheel is dan als je in gesprek gaat er misschien wel andere inzichten komen en wil je zelf iets aanpassen in je werkwijze. Dus je ondergaat een verandering.

Veranderen is altijd lastig. Je wilt zo graag vasthouden aan het verleden, je weet niet of de nieuwe werkwijze je gaat lukken en elke verandering voelt niet fijn. Dit blijft zo totdat de nieuwe werkwijze geaccepteerd is en je er aan gewend bent. Dan is het weer tijd om te veranderen.

Meestal zijn er echter meer medewerkers die de verandering niet fijn vinden of die niet weten wat te doen om efficiënter en beter te gaan werken. Echter in een groep is er altijd wel iemand die met een idee of oplossing komt. Diegene is nieuwsgierig naar het effect van een verandering en wil met zijn idee gaan experimenteren. Dat is niet goed of fout, met experimenteren ga je dat ondervinden, wat werkt en wat werkt niet.

Zo ga je wel met z'n allen praten over een betere kwaliteit van werk of van het onderwijs. Je gaat dezelfde taal spreken en je creëert ruimte om te verbeteren.

Dat je dan ook weleens teruggeworpen wordt door tegenslag hoort erbij. Samen kun je echter veel bereiken.

Durf te observeren en durf vervolgens te experimenteren.

Opstappen en uitstappen

Het onderwijs wordt niet van vandaag op morgen beter....

Het wordt beter als we bereid zijn om te investeren. Natuurlijk zegt iedereen dan laat de organisatie maar in mij investeren. Dat ik een scholing moet volgen is een taak van de baas, die moet tijd en geld vrij maken voor mij, voor mijn ontwikkeling.

Voor mij!! Omdat de baas het wil! Vreselijke woorden.

Zo krijg je naar mijn mening over een paar jaar geen beter onderwijs. Beter onderwijs begint bij jezelf, wil jij een authentieke medewerker zijn die zich inzet om de student te laten ontwikkelen.

Is de eerste stap dan niet dat jij als onderwijsmedewerker je wilt ontwikkelen? Zelfs zonder dat je baas zegt dat je je moet scholen. De motivatie om te scholen begint bij jezelf. Intrinsieke motivatie om het beste uit jezelf te halen zodat je het beste uit de student kunt halen.

De persoonlijke ontwikkeling van een onderwijsteam doe je door een professionele uitstraling te creëren. Een omgeving waar ontwikkeling voelbaar is bij iedereen, bij de medewerker en bij de student. Zelfs bij de medewerkers die niet direct betrokken zijn bij het onderwijs. Dus ook de facilitaire ondersteuning en andere ondersteunende diensten. Iedereen straalt zijn eigen professie uit en draagt dit uit.....

Medewerkers trainen doe je met elkaar, niet alleen losse vakcursussen (deze trouwens ook) maar langdurige aandacht voor ontwikkeling. De druppel wordt vanzelf een vlek en spreidt zich uit over een team of organisatie. Een professionele organisatie. Met kleine stappen vooruit, waar elke medewerker in zijn professie (van docent tot conciërge) zich thuis voelt en dus tevredener zijn werk uitoefent.

Ik omarm de werkwijze van Stichting Leerkracht, ondertussen ben ik ook al zover dat de naam niet alleen moet zijn 'Stichting Leerkracht'. Het gaat verder dan alleen de onderwijsmedewerkers. Ook de receptie mevrouw, de kantine medewerker en de conciërge hebben een professie en dragen bij aan een professionele omgeving waarin de student het beste leert.

Het zou moeten zijn "Stichting Kwaliteit Schoolmedewerkers".

De trein gaat verder, ondertussen moeten ook de niet onderwijsgevenden opstappen om bij te blijven. Hoe ziet het toekomstgericht onderwijs eruit is voor hun ook van wezenlijk belang? Van mij zijn ze welkom en mogen gratis mee bij de onderwijsontwikkeling. Ik ga ze vragen om op te stappen. Hoe kunnen ze anders ondersteunend zijn aan de ontwikkeling van een student.

Trouwens,

Ik heb het de laatste tijd alleen maar over dat de trein voortgaat en wie er niet opzit niet meer mee kan komen. Er is ook niets mis mee om uit te stappen als je er achter komt dat je op de verkeerde trein zit.

Opstappen en uitstappen kan op hetzelfde station.